Mastodon

История армянского хакерства, часть I. Как все начиналось

Первая ласточка
Сегодня трудно сказать, кто был первым армянским хакером. Ясно одно – очарованные сетевой романтикой и увлеченные хакерством пользователи появились в армянском виртуальном пространстве в начале 90-х годов прошлого века. В тот период чуть ли не каждый второй, имеющий доступ к компьютеру и к сети, успел что-то в виртуальном пространстве да взломать – пусть даже по-мелкому. Однако формирование как такового армянского хакерского сообщества, имеющего конкретные цели, началось позже – в конце 90-х – начале нулевых. Примечательно, что киберкриминал в прямом смысле этого слова в Армении развился еще позднее – буквально в последние годы. Участие армянских хакеров в киберпреступлениях обычно проявлялось в виде вовлеченности в деятельность интернациональных хакерских группировок. Чисто армянские команды, которые занимались бы преступным хакингом с целью заработать – явление новое даже по меркам 2016 года.
Впервые действия армянских хакеров привлекли публичное внимание в январе-феврале 2000 года. События той зимы стали не только первым серьезным киберстолкновением между Арменией и Азербайджаном – в цифровом мире оно считается одной из первых кибервойн на межнациональном уровне. Однако у этого столкновения была предыстория, о которой следует рассказать отдельно.
На дворе – конец 80-х. В 1988 году между советскими республиками Арменией и Азербайджаном разворачивается территориальный спор за Нагорный Карабах. В начале 90-х карабахский конфликт перерастает в крупномасштабную войну. В 1994-ом стороны подписывают соглашение о прекращении огня, но конфликт не прекращается, а переходит в затяжную форму. Территориальный спор остается нерешенным до сих пор. С самого своего начала конфликт сопровождается пропагандистской войной – стороны используют все возможные площадки, чтобы представить свою правду о конфликте, заявить о том, кому принадлежит Нагорный Карабах и всячески очернить противника.
Первые столкновения в Сети связаны как раз с карабахским конфликтом. С конца 90-х бои ведутся не только на физических границах, но и на виртуальных полях. В пропагандистскую войну вовлекается множество сетевых групп – однако действуют они, большей частью, самостоятельно. Это группы энтузиастов, не связанных с государственными структурами, которые из патриотических убеждений, по собственной инициативе тратят огромные человеческие ресурсы на пропаганду и антипропаганду.
Aliyev.com – как пусковой механизм
В 1999 году несколько представителей армянской диаспоры США создают сайт aliyev.com. Ресурс транслирует позицию армянской стороны, публикуя компрометирующие данные о жизни и деятельности президента Азербайджана Гейдара Алиева, отца нынешнего главы азербайджанского государства Ильхама Алиева. Хотя тогда термин «информационная война» тогда еще не был введен в обиход, создание aliyev.com можно считать одним из первых ее проявлений. Надо отметить, что война эта носила партизанский характер – она велась небольшими законспирированными группами, которые скрывались за анонимными никнеймами.
Как и следовало ожидать, в Азербайджане aliyev.com был воспринят в штыки. Ответ на армянский пропагандистский ход последовал скоро. Однако он не был симметричным. Азербайджанские хакеры не ограничились атакой на aliyev.com – они напали и на другие армянские сайты, переведя, тем самым виртуальные бои на другой, более масштабный уровень.
В конце января 2000 года в интернете засветились две неизвестные ранее азербайджанские хакерские группировки: Green Revenge и Hijack Team 187. Они начали операцию Pink Champagne. Ее целью было развенчать деятельность ресурса aliyev.com. Азербайджанские хакеры взломали сайты армянских медийных ресурсов, взяв их под контроль. Кроме СМИ, были атакованы также лоббистские компании и площадки, посвященные теме геноцида армян 1915 года в Османской Турции. Под прицел киберактивистов попали не только сайты, зарегистрированные в самой Армении, но и ресурсы, принадлежащие армянской диаспоре, проживающей за границей. На взломанных платформах хакеры размещали прокламационные заявления о том, что Карабах всегда будет азербайджанским, что Алиев бессменный лидер Азербайджана и другие сообщения в похожем стиле.
Азербайджанская сторона контролировала армянское информационное поле в течение трех дней. Следует учесть, что в те годы оба сегмента интернета – и армянский, и азербайджанский – были развиты слабо. Персональных страниц было множество, но серьезных сайтов насчитывалось всего несколько десятков. Почти все они имели отношение к средствам массовой информации, крупным организациям и госструктурам, поэтому нападение на них было ощутимым. В числе атакованных были сайты Общественного телевидения Армении, Армянской Ассамблеи Америки, Армянского Национального Комитета Америки и других. Вот неполный список армянских ресурсов, у которых «увели» DNS-ы. Учитывая слаборазвитость армянского сегмента сети в те годы, выглядит он впечатляюще.
Сайты, чьи DNS были взяты под контроль противника
Армянские сайтыАзербайджанские сайты
armenia.comazerbaijanis-congress.com
armenia.online.combaku-vision.com
armenian-genocide.comazerbaijan-online.com
armtv.comazusystems.com
armen-info.comazeri.com
armeniaemb.orgbaku.net
anca.orgzerkalo-daily.com
asbarez.comazeri.net
karabakh.comazembassy.com
aic.netazerin.com
www.amnic.netazerin.net
arminco.comazer.org
aaainc.orgazer.com
armic.comazdata.net
ancaer.orgkarabakh.org
 aznet.org
 azer.net
 azerbaijantv.com
 baku.org
 baku-az.net
 osi-az.org

Армянские хакеры ответили на вызов через две недели. 11 февраля группа The Liazor Group («Liazor» по-армянски – уполномоченный) взяла под контроль около 25 азербайджанских сайтов, включая ресурсы, принадлежащие международным и иностранным организациям, работающим в республике – местному фонду Сороса и другим.
Большинство сайтов были подвергнуты дефейсу. На взломанных страницах хакеры разместили картинку с изображением игрушки в виде чертика из табакерки и надписи «Don’t trouble trouble until trouble troubles you». Некоторые ресурсы пострадали больше остальных. Например, перехват сайта азербайджанской общественно-политической газеты «Зеркало» zerkalo-daily.com для внешнего наблюдателя был незаметен – сайт продолжал работать в обычном режиме, находясь при этом под контролем армянских хакеров. Активисты Liazor Group выложили на нем дезинформирующие материалы. В частности, на zerkalo-daily.com появились статьи, в которых говорилось, что официальный Баку якобы согласился на уступки по карабахскому вопросу. Эти фейковые новости попали в ленты международных информационных агентств и распространились по всему миру в качестве реальных новостей, поставив азербайджанское руководство в щекотливое положение.

Развязка
В течение нескольких дней большинство взломанных сайтов азербайджанского сегмента Сети не удавалось вернуть их законным владельцам. Ситуация заходила в тупик. Тогда министр национальной безопасности Азербайджана Намиг Аббасов выступил с официальным заявлением. Он сообщил, что руководство страны контролирует деятельность хакерских групп. Слова политика служили сигналом к перемирию. Армянские хакеры из Liazor Group откликнулись на месседж главы азербайджанского МНБ и приняли решение прекратить атаки на виртуальные границы противника. 14 февраля 2000 года первая кибервойна между Арменией и Азербайджаном была окончена.
События той зимы 2000 года во многом предопределили развитие армянского хакерского сообщества на многие годы вперед. Впоследствии армянские хакерские группы практически полностью перестроились на войну с Азербайджаном в рамках карабахского конфликта. Целью атак в определенной степени был также и турецкий сегмент сети – здесь доминирующей темой была борьба за признание геноцида армян. Все это привело к тому, что в армянском киберпространстве стал превалировать патриотический «хакинг». Эта ситуация длилась довольно долго – почти до последнего времени.
Ранее было опубликовано в Digital.report

ՀԱՅԱՍՏԱՆԸ ԿԻԲԵՌԱՆՎՏԱՆԳՈՒԹՅԱՆ ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ՎԱՐԿԱՆԻՇԱՅԻՆ ՀԱՄԱԿԱՐԳՈՒՄ

Կիբեռանվտանգության հետ կապված խնդիրները դառնում են առաջնային միջազգային մակարդակով։ Արդեն հասկանալի է, որ կիբեռհարձակումները ոչ միայն հասցնում են ահռելի վնասներ համաշխարհային տնտեսությանը (ըստ որոշ հաշվարկների՝ ընդհանուր վնասը 2016թ. կազմել է $450 մլրդ1), դրանք նաև ազգային մակարդակի լուրջ վտանգներ են կրիտիկական ենթակառուցվածքների համար2։
Հայաստանի Հանրապետությունը, լինելով աշխարհի մի մաս, չի կարող խուսափել հիմնական արդիական վտանգներից։ Բացի այդ, քանի որ Հայաստանն ինքնին հանդիսանում է թիրախ ադրբեջանական և թուրքական հաքերային խմբերի համար, ապա այստեղ կան նաև հստակ վտանգներ, որոնք տեսական բնույթ չեն կրում։
Առկա իրավիճակում պետք է ենթադրել, որ Հայաստանում կիբեռանվտանգությանը պետք է հատուկ ուշադրություն դարձվի։ Սակայն իրական պատկերը հեռու է իդեալականից։ Առավել ևս, որ կիբեռանվտանգությունը ենթադրում է անընդհատ և դինամիկ պաշտպանության զարգացում, քանի որ վտանգները տարեցտարի փոխվում են։ Իրականում Հայաստանը պատրաստ չէ արդիական մարտահրավերներին կիբեռտիրույթում։ Անպատրաստությունը որոշ ոլորտներում արձանագրեց նաև International Telecommunication Union (ITU) ՄԱԿ գործակալության կողմից հրապարակված Global Cyber Security Index 2017համաշխարհային կիբեռանվտանգության ուսումնասիրությունը3։
Այս ուսումնասիրությունը տեղադրում է Հայաստանը 111-րդ դիրքում, այսինքն՝ աշխարհում գրեթե ամենավատ դիրքերում։ Մինչդեռ, օրինակ, մեր հարևան Վրաստանն արդեն 8-րդ տեղում է հայտնվել, Ադրբեջանը՝ 48-րդ (տե՛ս Աղյուսակ 1).


Ինչո՞վ է պայմանավորված Հայաստանի նման ցածր դիրքը վարկանիշում։ Ուսումնասիրությունը գնահատել է երկրներն ըստ մի քանի հիմնական ոլորտային չափանիշների։ Խոսքը հինգ հիմնական խմբերի մասին է․ ոլորտային օրենսդրության, տեխնիկական, որը ենթադրում է ազգային մակարդակի կամ ոլորտային կիբեռանվտանգության պատասխանատու մարմինների առկայությունը, կիբեռանվտանգության ռազմավարությունը, ստանդարտների ձևավորումը և կրթական ծրագրերն ու համագործակցությունն ինչպես երկրի սահմաններում, այնպես էլ միջազգային մակարդակով (տե՛ս Նկար 1).



Եթե դիտարկենք նման ցուցանիշները, ապա կտեսնենք, որ Հայաստանում գրեթե ոչ մի կետ ազգային կամ պետական մակարդակով ոչ իրականացված են տվյալ պահին, ոչ էլ իրագործման ճանապարհին են։ Օրենսդրությունը հիմնական առումով չի նկարագրում արդիական ՏՏ զարգացումները։ Կիբեռանվտանգության հանրային կամ ոլորտային պատասխանատու մարմիններ, որպես այդպիսին, չկան։ Գոյություն ունեն մի շարք կառույցներում, օրինակ՝ ԱԱԾ-ում, համապատասխան բաժիններ, որոնք, սակայն, լուծում են խիստ սահմանափակ տիրույթների պաշտպանության խնդիրը4։ Հստակ ռազմավարության բացակայությունը տվյալ պահին բերում է նաև ստանդարտների բացակայության։ Կրթական համակարգում խնդիրն ընդհանրապես անտեսվում է։ Ինչ վերաբերում է համագործակցությանը միջազգային մակարդակով, սա միակ ոլորտն է, ուր Հայաստանը դերակատար է հանդիսանում (տե՛ս Նկար 2).



Իհարկե, ցուցանիշները տագնապալից են։ Սակայն դրանք ցուցադրում են Հայաստանի պոտենցիալ խոցելիությունը կիբեռհարձակումների տեսանկյունից։ Մյուս կողմից, ինքնակարգավորման, տեղական լուծումների շնորհիվ վտանգները նվազեցվում են։ Բացի այդ, առայսօր չկա հստակ հրապարակված վիճակագրություն՝ կապված Հայաստանում կիբեռհանցագործությունների հետ։
2 Սամվել Մարտիրոսյան. «Կիբեռանվտանգություն և կրիտիկական հանգույցների պաշտպանություն», http://www.noravank.am/arm/video/detail.php?ELEMENT_ID=14795
4 Ինտերնետ ցանցում պետական մարմինների պաշտոնական կայքերին ներկայացվող նվազագույն պահանջները հաստատելու մասին Հայաստանի Հանրապետության կառավարության որոշում, 26 դեկտեմբերի 2013 թվականի, N 1521-Ն, http://www.arlis.am/DocumentView.aspx?DocID=88785

Նամակային ռմբակոծում UNESCO Փոլադ Բյուլբյուլ-օղլուի հնարավոր նշանակման վերաբերյալ

Քանի որ UNESCO ղեկավարի պաշտոնին ներկայացվել է նաեւ Ադրբեջանի ներկայացուցիչ, ներկայումս Ռուսաստանում դեսպան Փոլադ Բյուլբյուլօղլին, ապա մի շարք հայաստանյան ՀԿ-ներ բողոքի նամակ են ուղարկել։ Ազդեցությունը ուժեղացնելու համար պետք է Յունեսոկոյի ղեկավարին եւ երկրների օֆիսներին ռմբակոծել նամակներով։ Նամակի տեքստը տակն է։ Բոլոր հասցեները - ամենաներքեւում։

Նամակի թեման, կամ սաբջեքթը - ըստ նախասիրության, բայց տիպային կարող է լինել հետեւյալը UNESCO director general elections
Seen by Marina Grigoryan at 12:34am
Նամակի սկզբից կարող եք ձեզնից էլ մի երկու բարի խոսք ավելացնել ։ՃՃ

Իսկ սա տեքստը

His Excellency Mr. António Guterres Secretary-General of the United Nations

Your Excellency,
As the Republic of Armenia’s Civic Coalition in Support of the UN Charter, we felt extreme surprise and indignation receiving the news of nomination of Polad Murtuza oğlu Mammadov, known under the nickname Bülbüloglu, to the post of Director-General of UNESCO.
Regardless of his political agenda, ethnicity, race or religion, Polad Bülbüloglu throughout his career, showed a personal character with no respect for moral integrity, humanitarian and cultural values or diversity. If Bülbüloglu is elected as Director-General of UNESCO, he will set a precedent by being the first Director-General in the history of UNESCO who has destruction of UNESCO Cultural Heritage of Humanity in his resume. The mere nomination of Bülbüloglu could set a very dangerous precedent and jeopardize all that UNESCO stands for.
For eighteen consecutive years Polad Bülbüloglu’s acted as the Minister of Culture of Azerbaijan (from 1988 to 2006) which were filled with numerous crimes against cultural values of the South Caucasus region as well as his own people were registered.

Ինչպես են ադրբեջանական հաքերները կոտրում հայկական ֆեսյբուքները

Ադրբեջանական հաքերները վերջին մեկ տարվա ընթացքում սկսել են թիրախավորել հայկական ֆեսյբուքի օգտատերերին: Վերջին ամսվա ընթացքում կոտրվել են հարյուրավոր պրոֆիլներ:

Ինչի» համար են իրենք դա անում: Հիմնականում, որ գն ու գրեն Ya zdes. Սակայն, նաեւ ավելի խելացի են օգտագործում կոտրած պրոֆիլները: Օրինակ, ռազմական գործողությունների ժամանակ իբր հայերի անունից տարածում են կեղծ տեղեկատվություն: Օրինակ, իբր հայկական կողմը ծանր մարտական կորուստներ ունի:

Իսկ ինչպե՞ս են իրենքք դա իրականացնում, ինչպե՞ս են կորտում պրոֆիլները: Իրականում, ֆեյսբուքյան պրոֆիլը կոտրելը բավականին բարդ գործ է: Եվ կոտրում են ոչ թե Ֆեյսբուքը, այլ օգտատերին: Ամենաընդունված ձեւը՝ ֆիշինգն է: Այսինքն, ձեւ, երբ մարդ ինքն իր ձեռքով նվիրում է իր գաղտնաբառը հաքերներին:

Ամենաթարմ ադրբեջանական տարբերակը: Տարածում են հղում ֆեյսբուքյան հավելվածի (application) վրա: Դա կարող է լինել խաղ, թեստ ու նման մի բան: Կարեւոր չէ: Կարեւորն այն է, որ սխմողը հայտնվում է նոր էջում, ուր իրեն առաջարկում են ներմուծել նորից իր մուտքանունը եւ գաղտնաբառը: Եվ, վուալյա, դուք ինքներդ նվիրեցիք ձեր գաղտնաբառը ադրբեջանցի հաքերին:


Երբեք մի մուտքագրեք ձեր գաղտնաբառերը կողմնակի հավելվածներում: 



Կամ, ձեզ զգուշացնում են, որ ձեր էջը կարգելափակվի, եթե դուք ինչոր գործողություններ չանեք: Իբր Ֆեյսբուքի անվտանգությունն է ձեզ դիմում: Ու կրկին, առաջարկում են գնալ հղումով ու մուտքագրել մուտքանունն ու գաղտնաբառը:

Ֆեյսբուքը ձեզ երբեք չի դիմի մեկնաբանության ձեւով: Դուք կստանան ներքին հաղորդագրություն: Ու կրկին, ձեզանից չեն ուզենա ներմուծել գաղտնաբառը այլ կայքի վրա:


Որպեսզի ձեզ չկարողանան կոտրել, հետեւեք մի քանի հեշտ, բայց ազդեցիկ քայլերը, որոնք նկարագրված են այստեղ՝ «Ինչպես պաշտպանել Ֆեյսբուքի հաշիվը»:

Ընդհանուր համացանցում անվտանգ լինելու համար կարող եք ներբեռնել «Անձնական Կիբերանվտանգության Հիմունքները» գիրքս: 

Հայաստան եւ Ադրբեջան․ Սոցիալական մեդիաներում կարծիք ձեւավորողները

Ադրբեջանում պետական մակարդակով արդեն մի քանի տարի է ինչ կառուցվում է սոցիալական մեդիաներում աշխատող օգատետերի մեծ խումբ։ Դրանց մի մասը իրական դեմքեր են, հիմնականում իշխող կուսակցության երիթթեւն է; Բացի դրանից մեծ քանակի ֆեյքեր են ստեղծվում, նույնպես ավտոմատացված աշխատող բոթեր։ Որոնք փորձում են լցնել, օրինակ, Թվիթերում հեշթեգերը։ Այսպես, #Armenia հեշթեգը անընդհատ աղտոտվում է ադրբեջանական քարոզչական բոթերի կողմից։


Սակայն, սոցիալական ցաներում արդեն երկար ժամանակ է հենց նմանատիպ լցոնումների դեմ աշխատում է ալգորիթմ, որը թույլ չի տալիս մեխանիկական լցումներին իշխել տեղեկատվական դաշտում։ Այստեղ հաշվի առնվում նաեւ ռեալ լայքերն ու ռեթվիթները, պրոֆիլների ակտիվությունը եւ մի շարք այլ հանգամանքներ, որոնք պետք է հոսքերը դարձնեն ավելի որակյալ։ 

Անտիվիրուսների փայլն ու թշվառությունը

Անտիվիրուսը կյանքում պետքական բան ա։ Բայց երբ հարցնում են, թե որն ա դրանցից լավը, իսկ ավելի շուտ՝ ամենալավը, խնդիր է առաջանում։ Քանի որ բոլորն էլ վատն են։ Դրանք, անկասկած, ձեզ կպաշտպանեն մի շարք վտանգներից։ Ինչը լավ է։ Բայց, թող ձեր մոտ չառաջանա սխալ պաշտպանվածության զգացողություն։

Բերեմ մի օրինակ։ Կա մի այդպիսի հաքերային խումբ ֊ Fancy Bear կամ APT 28։ Ենթադրաբար, սա ռուսական է։ Ավելին, կարող է եւ աշխատում է հատուկ ծառայությունների համար։ Նույնիսկ, կան կասկածներ, որ այս խումբն է մասնակցել ԱՄՆ Դեմոկրատական կուսակցության վրա հարձակումներում։ Եթե դրանք իսկապես եղել են։

Բացի դրանից կա Գուգլի մի լավ ծրագիր ֊ VirusTotal ֊ որը ստուգում է ֆայլերը կամ հղումները միանգամից տասնյակ անտիվիրուսների միջոցով։

Ուրեմն, Fancy Bear դեռ նոյեմբերին մի վիրուս էր տարածում․ ենթադրաբար իրենցն էր վիրուսը, բայց դա էական չէ։ Այդ ժամանակ ֆայլը ստուգելլիս միայն 11 անտիվիրուսն էր համարում, որ ֆայլը վտանգավոր է։ Այսինքն, եթե ձեր մոտ այդ պահին լինեին Հայաստանում տարածված Ավաստ, Կասպերսկի, Սիմանտեկ, Մաքաֆի, Մայքրոսոֆթի Էսենշըլսը, Դոկտոր Վեբը կամ Յանդեքսի դնս֊բրաուզեր, դրանք կհամարեին, որ ամեն ինչ նորմալ է, եւ դուք գեղեցիկ կվարակվեիք։


Նույն ֆայլը եթե ստուգենք այսօր, ապա արդեն 27 անտիվիրուս է ճանաչում վիրուսը։ Բայց 26 մինչ այսօր համարում դա նորմալ ֆայլ։ Ինչպես, օրինակ, Մայքրոսոֆթը, Դոկտոր Վեբը կամ Յանդեքսը։ 

Նենց որ արխեյին մի եղեք։ Ավելի լավ է ստուգեք հենց ՎայրուսՏոտալով կասկածելի ֆայլերը․ ավելի մեծ են շանսերը բռնացնել վիրուսը։ Չնայած, այստեղ էլ կարող ա խաբնվեք։ Համ էլ, հաշվի առեք, որ պաշտպանվելու համար կան մի շարք կանոններ։ Դրանցից հիմնականները ստեղ մանրամասն գրել եմ. «Անձնական Կիբերանվտանգության Հիմունքները»։ 




Scam, ֆինանսների նախարարության անունից

 Տարածվում է Ֆեյսբուքում, գովազդի միջոցով