Friday, June 24, 2016

Բաց տվյլաների շտեմարանները Հայաստանում․ պետական սեգմենտի քարտեզագրում

Զանազան պետական գերատեսչությունների կուտակած ու հրապարակած բաց տվյալները (Open Data) Հայաստանում այսօր բավական մեծ զանգվածներ են կազմում: Արդեն իսկ կան մի քանի ցայտուն օրինակներ, երբ բաց տվյալների օգտագործումն ունեցել է դրական ազդեցություն:
Տվյալների մի շարք շտեմարաններ լրագրողական հակակոռուպցիոն և քաղաքացիական հետաքննությունների մեծ ներուժ ունեն, օրինակ՝ «Մեկ անձից կատարվող գնումներ», «ՊՈԱԿ-ների ֆինանսավորում», «Բարձրաստիճան պաշտոնատար անձանց հայտարարագրեր»: Սրանք օրինակներ են, երբ տվյալների շտեմարանները հետազոտողին թույլ են տալիս որոնողական ինքնուրույն աշխատանք կատարելու:
Սակայն կարևոր է նաև , որպեսզի տվյալները հնարավոր լինի ավտոմատացված մշակման ենթարկել, ինչպես նաև վիզուալ կերպով ներկայացնել: Այսպես, օրինակ, Շվեդիայի կառավարությունը հատուկ API է տրամադրում վիճակագրական տվյալները ավտոմատացված եղանակով ստանալու և մշակելու համար: Իսկ ամերիկյան կառավարությունը՝ առանձին մեծ գործիք, որի միջոցով հնարավոր է բաց տվյալների վիզուալիզացիան:
Հայաստանի դեպքում գոյություն ունի տվյալների վիզուալիզացիայի մեկ հանրայնորեն հայտնի գործիք. դա ինտերակտիվ բյուջեն է, որը օգտվողին ձևափոխումների մեծ հնարավորություններ չի տալիս:
Ինչ վերաբերում է տվյալների մշակման հնարավորություններին, ապա այս հարցում Հայաստանը մեծ հաջողությունների դեռ չի հասել: Ազգային վիճակագրական ծառայությունը տվյալների շտեմարաններ է տրամադրում բավական մինիմալիստական գործիքներով: Բացի դրանից՝ վիճակագրական տվյալները մշակելու համար գոյություն ունի ևս երկու հարթակ՝ Armstatbank և Armdevinfo: Երկուսն էլ բավական բարդ և անհարմար են աշխատելու համար, արդիական չեն:
Մյուս կողմից՝ կան մասնավոր դեպքեր, երբ պետական տվյալները ավտոմատացված մշակումից հետո տրամադրվում են շատ ավելի մատչելի տեսքով: Կարելի է համեմատել պաշտոնական հարկային տվյալների շտեմարանները և դրանց մշակման համար մասնավոր կազմակերպության ստեղծած «Հարկատու» հարթակը:
Գոյություն ունի շատ ավելի մեծ ազդեցություն ունեցած դեպք՝ կապված արտարժույթի փոխանակման հետ: Rate.am կայքը, մի տեղ հավաքելով բոլոր բանկերի կողմից հայտարարվող արտարժույթի փոխարժեքները, ազդեցություն ունեցավ ողջ շուկայի վրա՝ մոտավորապես նույն մակարդակի բերելով փոխարժեքները երկրով մեկ:
Բաց տվյալների դեպքում կարևոր են միանգամից մի քանի բաղադրիչներ: Տվյալները պետք է լինեն.
  • Հասանելի
  • Լիարժեք
  • Հասանելի արխիվներով
  • Միևնույն ֆորմատով
  • Մշակելու համար պատրաստ ֆորմատով
Սակայն կարելի է տեսնել, որ Հայաստանի դեպքում արխիվների հասանելիության հետ կապված խնդիրներ են առաջանում: Կայքերի թարմացումից, վերազինումից հետո պատահում են դեպքեր, երբ արխիվներն անհետանում են: Այսպես, օրինակ, ՀՀ նախագահի կայքում արդեն հնարավոր չէ գտնել նախորդ ադմինիստրացիաների հետ կապված տեղեկատվություն:
Տվյալների տրամադրման միատարրության վերաբերյալ գոյություն ունի Կառավարության՝ «Ինտերնետ ցանցում պետական մարմինների պաշտոնական կայքերին ներկայացվող նվազագույն պահանջները հաստատելու մասին» որոշումը: Ըստ այդ որոշման՝ կայքերը պետք է համապատասխանեն ընդհանուր նորմերին: Սակայն իրականությունն այն է, որ համացանցի պետական հատվածը չափից ավելի բազմազան է, խճճված և որոշ հատվածներում ունի ոչ տրամաբանական, դժվար ընկալվող կառուցվածք:
Տվյալների տրամադրման վերաբերյալ նույնպես կան տարբեր մոտեցումներ: Տվյալ որոշման 5-րդ կետի համաձայն՝ պաշտոնական կայքում տեղադրված տեղեկատվությունը պետք է լինի ամբողջական և անվճար: Ամբողջականության հարցը միշտ կարող է լինել վիճելի:
Սակայն Էլեկտրոնային ռեգիստրի կայքը ՍՊԸ-ների վերաբերյալ ամբողջական տեղեկատվության համար պահանջում է երեք հազար դրամ վճար: Յուրաքանչյուր հարցման համար: Այսինքն՝ տվյալ դեպքում տվյալները դիտվում են ոչ թե տեղեկատվության ազատության տեսանկյունից, այլ որպես մատուցվող ծառայություն:
Բաց տվյալների շտեմարանների մատուցման ձևերի խիստ բազմազանությունը, դրանց ապակենտրոնացված լինելն այսօր խոչընդոտ է տվյալների վերլուծության, մշակման համար, ինչն էլ դժվարացնում է կիրառական մոտեցումները:

Mapping Open Data in Armenia

The accumulated and released open data of many state institutions make up quite large volumes in Armenia today. There are already a few vivid examples when the use of open data has had a positive effect.
A number of databases have large potential for anti-corruption and civic journalistic investigations; for example, "Purchases made by one person," "SNCO Financing," "High-ranking officials' declarations." These are examples when databases allow a researcher to carry out independent research work.
But it's also important for the data to be subjected to automated processing as much as possible, as well as presented visually. Thus, for example, the Swedish government provides a special API to receive and process statistical data in an automated fashion, while the US government provides a separate large tool through which visualization of open data is possible.
In Armenia's case, there is one publicly known data visualization tool: the interactive budget, which doesn't provide the user with many opportunities for modifications.
As for the opportunities for processing data, Armenia has not yet obtained great victories in this matter. The National Statistical Service provides databases with very minimalistic tools. Apart from this, there are an additional two platforms for processing statistical data: Armstatbank and Armdevinfo. Both are quite difficult and inconvenient to work with, and are not modern.
On the other hand, there are specific cases when after their automated processing, state data are provided in a much more accessible appearance. The official databases on taxes and the Harkatu ["taxpayer"] platform created by a private company to develop them can be compared.
There is, however, a case having a far greater influence, one connected to currency exchange rates.Rate.am, gathering in one place the currency exchange rates declared by all banks in Armenia, had an effect on the entire market, bringing currency exchange rates around the country to approximately the same level.
In open data, several components are immediately important. Data must be
  • Accessible
  • Complete
  • Available through archives
  • In the same format
  • In a format ready to be developed
But in Armenia's case, problems arise connected to access to the archives. After websites are updated and modernized, there are instances when the archives disappear. Thus, for example, it's no longer possible to find information connected to previous administrations on the Armenian president's website.
On the uniformity of data provision, there is the government decision "On approval of the minimum requirements for the official websites of state bodies online" [AM]. According to this decision, the website must adhere to general norms. But the reality is the state part of the internet is too diverse, confusing, and in some sections has a structure that is illogical and difficult to understand.
There are also different approaches on providing the data. According to paragraph 5 of the aforementioned decision, information posted on an official website must be complete and free of charge. The matter of completeness can always be debatable.
The Electronic Register site, for instance, requires a payment of 3,000 dram [about $6 USD] for complete information on LLCs. For each inquiry. That is to say, in this case, the data is viewed not from the perspective of freedom of information, but as a provided service.
The strong diversity of the ways of providing open databases and their being decentralized today is an obstacle for analyzing and processing data, which complicates applied approaches.




Tuesday, June 21, 2016